PMS of PMDD: wat is het verschil?

PMS en PMDD geven terugkerende klachten vóór de menstruatie. Bij PMDD staan ernstige stemmingsklachten centraal en gelden specifieke diagnostische criteria. Beide kunnen veel invloed hebben op je leven. Het verschil wordt beoordeeld aan de hand van het soort klachten, hun ernst, het moment in je cyclus en dagelijkse notities over minimaal twee cycli. Een hormoontest maakt dat onderscheid niet.

Misschien voel je je een deel van de maand redelijk goed en verandert er vóór je menstruatie veel. Je raakt sneller overspoeld, twijfelt aan jezelf of herkent je reacties nauwelijks. Daarna ontstaat er weer ruimte. Dat kan verwarrend zijn, ook voor de mensen om je heen.

Het helpt om woorden te geven aan wat er gebeurt. Hieronder leg ik de verschillen uit en laat ik zien hoe je je kunt voorbereiden op een gesprek over je klachten.

PMS en PMDD naast elkaar

PMS betekent premenstrueel syndroom. PMDD is de afkorting van premenstrual dysphoric disorder, in het Nederlands premenstruele dysfore stoornis.

Dit schema helpt je de begrippen begrijpen. Het is geen test waarmee je zelf PMS of PMDD kunt vaststellen. Ook PMS kan ernstig zijn; je hoeft niet aan PMDD-criteria te voldoen om ondersteuning nodig te hebben.

Welke klachten tellen bij PMDD mee?

Voor PMDD moeten minstens vijf klachten aanwezig zijn, waaronder ten minste één van deze vier kernklachten: duidelijke stemmingswisselingen, sterke prikkelbaarheid of boosheid, uitgesproken somberheid, of sterke angst of spanning. Andere klachten kunnen onder meer gaan over concentratie, energie, slaap, eetlust of lichamelijk ongemak.

Daarnaast moeten de klachten duidelijk lijden of beperkingen veroorzaken. Ook andere mogelijke verklaringen, zoals een andere aandoening of medicatie, tellen mee bij het onderscheid. Het gaat dus om meer dan het aantal vinkjes op een lijst.

Je kunt in gewone woorden beschrijven wat je merkt. Bijvoorbeeld dat een overleg niet meer lukt, dat contact met je partner steeds vastloopt of dat je dagelijkse taken op die dagen niet kunt uitvoeren.

Wat als je de hele maand klachten hebt?

Sommige vrouwen ervaren ook buiten de dagen vóór de menstruatie somberheid, angst of andere klachten. Als bestaande klachten premenstrueel verergeren, wordt dat premenstruele exacerbatie genoemd, afgekort PME.

Dat is een belangrijk onderscheid om je klachten beter te begrijpen. Een volledig overzicht, inclusief de betere dagen, maakt zichtbaar wat terugkomt en wat voortdurend aanwezig is.

Hoe maak je een bruikbaar klachtenoverzicht?

Schrijf dagelijks kort op hoe het gaat. Begin vandaag en noteer ook wanneer je menstruatie begint. De eerste menstruatiedag telt als cyclusdag 1.

• Datum en cyclusdag: wanneer bloed je en hoe verloopt je cyclus?
• Slaap: hoe lang en hoe rustig heb je geslapen?
• Stemming: wat merk je en hoe sterk is dat?
• Lichamelijke klachten: bijvoorbeeld hoofdpijn, buikklachten of gevoelige borsten.
• Invloed op je dag: wat lukt minder goed in werk, thuis of contact?

In mijn artikel Wat is PMS? staat een tabel met precies deze onderdelen en een fictief invulvoorbeeld. Gebruik hetzelfde overzicht gedurende de hele cyclus.

Een beschrijving kan bijvoorbeeld zijn: “In de dagen vóór mijn menstruatie zeg ik afspraken af en lukt concentreren nauwelijks. Enkele dagen na het begin gaat dat weer beter.” Dit is een verzonnen voorbeeld van een formulering, geen casus of diagnose.

Kun je PMS of PMDD met een hormoontest aantonen?

Een bloed- of speekseltest stelt PMS of PMDD niet vast. De klachten kunnen voorkomen bij hormoonwaarden binnen het normale bereik. Het gaat mede om hoe iemand reageert op hormonale veranderingen, niet automatisch om een aangetoond tekort.

Waar kan ik je bij ondersteunen?

Ik kijk met je mee naar je cyclus en de samenhang met voeding, slaap, darmen en belasting. Ik help je je verhaal te ordenen, zodat duidelijker wordt waar je in het dagelijks leven ondersteuning nodig hebt.

Mijn begeleiding richt zich op leefstijl en overzicht. Ik bespreek met je hoe je voldoende kunt eten, ruimte voor slaap en beweging kunt maken en je dagelijkse belasting beter kunt verdelen. Wat past bij jouw dagen en wat heb je al geprobeerd? Eventuele behandeling en medicatie neem ik mee in dat gesprek.

Lees meer over mijn aanpak bij terugkerende klachten vóór je menstruatie.

Veelgestelde vragen over PMS en PMDD

Is PMDD hetzelfde als heftige menstruatiepijn?

Nee. Bij PMDD staan ernstige stemmingsklachten met een specifiek premenstrueel patroon centraal. Lichamelijke klachten kunnen erbij voorkomen. Hevige menstruatiepijn verdient ook aandacht, maar stelt PMDD niet vast.

Kun je tegelijk psychische klachten en een cycluspatroon hebben?

Ja. Daarom is het belangrijk om ook de dagen buiten de premenstruele fase te beschrijven. Klachten die de hele maand aanwezig zijn en vóór de menstruatie sterker worden, geven een ander patroon dan klachten die daarna grotendeels verdwijnen.

Moet mijn cyclusoverzicht compleet zijn voordat ik contact opneem?

Nee. Je hoeft geen volledig ingevuld overzicht te hebben om je vraag aan mij voor te leggen. Begin met wat je al weet over je cyclus en je dagelijks leven. Ik help je om te bepalen wat je nog wilt bijhouden voor meer inzicht.