Darmgezondheid en hormonale balans

Wat veel vrouwen niet weten, is dat hun buik vaak een veel grotere rol speelt bij hormonale klachten dan ze ooit is verteld. Misschien herken je dit: je eet redelijk gezond, je probeert rust te nemen, maar toch voelt je lijf onrustig. Je cyclus is heftig, je PMS slokt je op, je buik voelt vaak opgeblazen of gevoelig en diep vanbinnen vraag je je af waarom je lichaam niet meewerkt.

Je darmen doen namelijk veel meer dan alleen voedsel verteren. Ze helpen ook bij het verwerken en afvoeren van hormonen zoals oestrogeen. Als dat proces niet goed loopt, kan oestrogeen zich opstapelen in je lichaam en dat merk je, oftewel oestrogeendominantie . Denk aan heftige PMS, pijnlijke of gespannen borsten, een opgeblazen buik of het verergeren van klachten die passen bij endometriose. Niet omdat jij iets fout doet, maar omdat je lichaam de balans kwijt is.

Bij veel vrouwen versterken stress en een onrustige buik elkaar. Een verstoord microbioom kan laaggradige ontstekingen veroorzaken, waardoor je lichaam meer stresshormoon aanmaakt. Dat stresshormoon trekt vervolgens aan progesteron, precies het hormoon dat je nodig hebt voor rust, stabiliteit en een soepelere cyclus. Het gevolg is vaak een cyclus die alle kanten opgaat, stemmingen die je overvallen of het gevoel dat je lijf nooit echt tot rust komt. Niet omdat je te gevoelig bent, maar omdat je systeem al te lang te veel moet dragen.

Zelfs je energie en stofwisseling zijn hieraan gekoppeld. Je schildklier is voor een deel afhankelijk van goed werkende darmen. Wanneer die samenwerking hapert, voelt het vaak alsof je achter jezelf aanloopt: moe, zelfs na slaap, traag in je hoofd en leeg in je lijf. Hoe harder je probeert door te gaan, hoe verder je soms van jezelf af raakt.

Hoe je darmgezondheid je hormonen beïnvloedt

1. Oestrogeenmetabolisme: Je darmen spelen een belangrijke rol in het verwerken en afvoeren van oestrogeen. Wanneer je microbioom uit balans is, kan overtollig oestrogeen minder goed worden uitgescheiden. Dat betekent niet dat je lichaam ‘te veel hormonen maakt’, maar dat het ze niet goed kwijt kan. Dit kan leiden tot oestrogeendominantie, met klachten zoals PMS, onregelmatige menstruaties en het verergeren van de klachten van endometriose. Door je darmen te ondersteunen, help je je lichaam om oestrogeen weer op een natuurlijke manier te verwerken, wat vaak voelbaar rust geeft in je cyclus.
   
2. Serotonine wordt voor 90% aangemaakt in de darm: Dit is wat velen niet weten, maar je darmen zijn voor 90% verantwoordelijk voor de aanmaak van serotonine. Serotonine, een neurotransmitter die verantwoordelijk is voor het reguleren van stemming, slaap, en welzijn. Maar dit gebeurt voornamelijk door de interactie van gezonde darmbacteriën met de zenuwcellen in de darmwand. Dus, een verstoord microbioom kan de serotonineproductie negatief beïnvloeden, wat kan leiden tot stemmingsstoornissen zoals depressie en angst. Misschien herken je die vicieuze cirkel van mentale depressieve gevoelens die zich combineren met pijn in de buik en slecht eten. Dit alles heeft te maken met je darmgezondheid.
   
3. Stresshormonen: De nervus vagus is de communicatielijn tussen je darmen en je hersenen. Deze zenuw reguleert belangrijke processen, waaronder stressmanagement en de spijsvertering. Wanneer de nervus vagus niet goed functioneert, kan dit leiden tot een verhoogde aanmaak van het stresshormoon cortisol. Daarnaast kan een ongezond microbioom leiden tot verhoogde ontstekingen in het lichaam. Dit zet ook de productie van cortisol in gang. Wanneer cortisolniveaus chronisch verhoogd zijn, kan dit de productie van andere hormonen, zoals progesteron, verstoren. Dit kan leiden tot vruchtbaarheidsproblemen, onregelmatige cyclus, menstruatieklachten en andere hormonale klachten.
   
4. Schildklierhormonen: Ook je schildklier is afhankelijk van gezonde darmen. Het microbioom speelt een rol in de omzetting van schildklierhormonen, die bepalend zijn voor je stofwisseling en energieniveau. Wanneer die omzetting verstoord raakt, kun je klachten ervaren zoals vermoeidheid, gewichtstoename en een trage stofwisseling. Veel vrouwen merken dan dat ze ondanks hun inzet weinig vooruitgang voelen, wat enorm frustrerend kan zijn.
   
   Wat dit alles laat zien, is dat hormonale klachten zelden op zichzelf staan. Je buik is geen bijzaak, maar vaak een stille speler die al lange tijd probeert mee te praten. Door daar aandacht aan te geven, ontstaat er ruimte. Niet voor perfectie, maar voor meer rust, zachtheid en samenwerking met je lichaam.

Hoe kun je je darmgezondheid verbeteren voor een gezonde hormoonbalans?

1. Voedingsvezels: Vezelrijke voeding, zoals groenten, fruit en volle granen, voedt de gezonde darmbacteriën, wat essentieel is voor een goed werkend microbioom.
2. Probiotica en gefermenteerde voeding: Om de balans van goede bacteriën in je darmen te herstellen, zijn prebiotica en probiotica essentieel. Prebiotica, zoals vezels uit groenten en fruit, voeden de goede bacteriën, terwijl probiotica (te vinden in gefermenteerde voedingsmiddelen zoals yoghurt, kefir en kimchi) deze bacteriën direct aanvullen. Een gezonde darmflora helpt bij de verwerking en uitscheiding van overtollige hormonen, zoals oestrogeen, wat helpt om hormonale balans te herstellen en te behouden.
3. Vermijd suiker en bewerkte voeding: Deze voedingsmiddelen voeden de “slechte” bacteriën en veroorzaken ontstekingen in de darm, wat negatieve effecten heeft op de productie van hormonen.

Candida overgroei als boosdoener voor een gezond microbioom

Een ander belangrijk topic van het microbioom is de balans tussen bacteriën en gisten zoals candida. Normaal gesproken blijft candida onder controle door een gezond microbioom, maar door slechte voeding, stress of het gebruik van antibiotica kan deze gist gaan woekeren. Een candida-overgroei kan leiden tot chronische ontstekingen, wat de hormoonproductie en -regulatie kan verstoren. Dit kan klachten veroorzaken zoals vermoeidheid, spijsverteringsproblemen en hormonale disbalansen. Het is daarom altijd verstandig om bij de klachten als deze, candida allereerst uit te sluiten.

Parasieten en hormonale disbalans

Een andere factor die invloed kan hebben op je microbioom en hormonen zijn parasieten. Parasitaire infecties kunnen de darmgezondheid verstoren, wat niet alleen je spijsvertering beïnvloedt, maar ook de opname van voedingsstoffen en de productie van hormonen verstoort. Dit kan leiden tot chronische stress in het lichaam, wat de aanmaak van cortisol verhoogt en daarmee de hormonale balans verder uit evenwicht brengt.

Waarom een gezond microbioom belangrijk is voor je hormonen

Een gezonde darm ondersteunt niet alleen de vertering, maar ook de verwerking van hormonen. Door te zorgen voor een gebalanceerd microbioom, ondersteun je de productie en uitscheiding van belangrijke hormonen zoals oestrogeen en cortisol. Dit kan leiden tot meer energie, een stabielere stemming, een betere menstruatiecyclus en een algehele verbetering van je gezondheid. Als hormoon- en leefstijlspecialist kan ik je helpen je darmgezondheid te verbeteren, zodat je hormonale balans weer hersteld wordt en je je weer energiek en in balans voelt.