PMS is niet normaal: je klachten zijn een signaal

Er is een groot verschil tussen iets wat ‘veel voorkomt‘ en iets wat ‘normaal is voor het menselijk lichaam‘. Hoofdpijn is is op grote schaal aanwezig. Rugpijn ook. Chronisch slaaptekort ook. Het lijkt ‘erbij te horen’. Toch ervaart het lichaam deze toestanden niet als gezond of normaal. Het hoge percentage vertelt ons iets anders dan dat ze onderdeel zijn van onze natuur.

Hetzelfde geldt voor PMS.

Onderzoek laat zien dat 75 tot 80 procent van de vrouwen in de vruchtbare levensfase premenstruele klachten ervaart. Dat klinkt als bewijs dat het “normaal” is. Maar het hoge getal vertelt ons juist hoe veelvoorkomend hormonale disbalans is in de moderne wereld. De aanwezigheid van PMS-klachten is geen bewijs dat het vrouwelijk lichaam onvolmaakt ontworpen is. In tegendeel, het is een aanwijzing dat er iets in de balans verstoord is, en dat het lichaam probeert dit te communiceren.

Wat PMS eigenlijk zegt

Je lichaam is niet je vijand. Het is een extreem geavanceerd communicatiesysteem dat continu informatie verzendt over wat het nodig heeft, en wat het mist.

Premenstruele klachten zijn in feite een uitvergroting van hormonale processen die in de tweede helft van je cyclus plaatsvinden. In de luteale fase, de twee weken na de eisprong, stijgt progesteron en daalt oestrogeen geleidelijk. Wanneer dit proces soepel verloopt, merk je weinig. Wanneer het verstoord is, merk je van alles.

De meest voorkomende onderliggende verstoringen bij PMS zijn:

Oestrogeendominantie

Wanneer oestrogeen te hoog is ten opzichte van progesteron, of progesteron te laag, ontstaat een relatief oestrogeenoverschot = oestrogeendominantie. Dat leidt tot klachten als stemmingswisselingen, vochtretentie, pijnlijke borsten en vermoeidheid. Chronische stress, slechte slaap, een dieet rijk aan bewerkte producten en een overbelaste lever maken dit erger.

Hoog cortisol

Cortisol is je primaire stresshormoon. Werkdruk, slaaptekort, te intensief sporten, emotionele belasting: ze verhogen allemaal cortisol. Je lichaam maakt dezelfde voorlopersstof aan voor zowel cortisol als progesteron. Cortisol krijgt altijd voorrang in een overlevingsreactie, waardoor progesteron daalt. Meer cortisol betekent dus meer PMS-klachten in de tweede helft van je cyclus. Hier lees je meer over hoe je cortisol kunt verlagen.

Insulineresistentie

Schommelende bloedsuikers versterken hormonale instabiliteit. Verminderde insulinegevoeligheid verergert ontstekingsprocessen in het lichaam, en daarmee ook premenstruele klachten zoals hoofdpijn, vermoeidheid en cravings.

Tekort aan specifieke micronutriënten

Magnesium, vitamine B6, zink en omega-3-vetzuren spelen elk een directe rol in hormoonmetabolisme en neurotransmitterfunctie. Een tekort hierin, wat bij veel vrouwen het geval is door bodemverarming, stress en een westers voedingspatroon, versterkt PMS-klachten aanzienlijk.

Dit zijn geen medische aandoeningen. Het zijn aanpasbare factoren. Precies dat is het punt. Hierover lees en leer je meer in de handige checklist: Alle Alle PMS symptomen op een rij in een gratis checklist. Zo kom je erachter of je PMS hebt.

“Maar mijn arts zei dat het normaal was”

Ik begrijp de verwarring. Huisartsen en gynaecologen doen hun werk goed binnen het systeem waarbinnen ze werken. Dat systeem is gericht op het diagnosticeren van ziekten, niet op het verbeteren van hormonaal welzijn. Oftewel, symptoombestrijding.

Als je bloedwaarden “binnen het normale bereik” vallen, is er vanuit medisch oogpunt niets aan de hand. Maar “normaal bereik” betekent niet hetzelfde als “optimaal voor jou”. Het ontbreken van een diagnose betekent niet dat er geen onderliggend patroon is dat jouw klachten veroorzaakt.

Er is een gat tussen “niet ziek zijn” en “je goed voelen”. Veel vrouwen leven in dat gat, jaar na jaar.

Wat ik zelf doormaakte

Ik was 21 toen ik besloot dat het genoeg was.

De week voor mijn menstruatie was ik niet meer mezelf. Ik snappte naar mijn partner om redenen die ik achteraf niet kon uitleggen. Ik sliep slecht, ook al was ik uitgeput. Ik at alles wat zoet was, wist dat het me niet hielp, en deed het toch. Ik voelde me opgezwollen, zwaar en ongemakkelijk in mijn eigen lichaam.

Daarbij ontstonden hevige pijnaanvallen die ik niet kon verklaren. Uiteindelijk bleek dit endometriose te zijn in zowel mijn rechtereierstok als mijn endeldarm. Hierover lees je meer in mijn blog: De diagnose en behandeling van endometriose. Dit ging gepaard met de PMS klachten.

Dit had ik al jaren. Ik had het aanvaard als “zo ben ik nu eenmaal in die week”. Totdat ik begon te begrijpen dat er een fysiologische verklaring was, en dat die verklaring ook een oplossing met zich meebracht.

Het veranderen van mijn eetpatroon, mijn slaapgewoonten, mijn manier van bewegen en mijn omgang met stress nam tijd. Er was geen snelle fix. Maar na een maand of drie merkte ik dat de week voor mijn menstruatie gewoon een week was. Niet gemakkelijker per se, maar zonder al die klachten die ik als vaststaand had geaccepteerd.

Dat zie ik inmiddels ook bij de vrouwen die ik begeleid. Niet bij iedereen in dezelfde tijd, niet altijd op dezelfde manier, maar het patroon is consistent: zodra de onderliggende oorzaken worden aangepakt, nemen de klachten af.

De klachten die je niet hoeft te accepteren

Dit zijn de PMS-klachten die vrouwen mij het meest noemen, en die ze jarenlang als onvermijdelijk hebben beschouwd:

• Stemmingswisselingen, prikkelbaarheid of somberheid in de twee weken voor de menstruatie
• Vermoeidheid die niet verdwijnt, ook niet na slapen
• Pijnlijke of gezwollen borsten
• Buikpijn, krampen of een opgeblazen gevoel
• Cravings naar suiker, zout of vet
• Hoofdpijn of migraine voor of tijdens de menstruatie
• Slaapproblemen in de luteale fase
• Concentratieproblemen of “brain fog”
• Angstgevoelens of een gevoel van overweldiging

Herken je meer dan twee of drie van deze klachten, en keren ze cyclisch terug in de tweede helft van je cyclus? Dan is dat geen toeval en geen karaktertrek. Dat is fysiologie. En fysiologie kun je beïnvloeden.

Wat je kunt doen

Dit blog is geen behandelprotocol. Elk lichaam is anders, elke hormonale disbalans heeft haar eigen oorzaken en aanpak. Daarom begeleid ik ook vrouwen middels diepgaande trajecten. Wat ik hier kan doen is je drie startpunten geven die voor de meeste vrouwen met PMS-klachten relevant zijn:

1. Kijk naar je bloedsuiker

Schommelende bloedsuikers maken PMS-klachten aanzienlijk erger. Eet regelmatig, combineer koolhydraten altijd met eiwitten en vetten, en beperk bewerkte suikers, met name in de luteale fase.

2. Onderzoek je stresslast

de mentale stress die je bewust ervaart en ook de fysiologische stressoren: te weinig slaap, te intensief sporten, caloriebeperking, te veel koffie. Al deze factoren verhogen cortisol. Hoog cortisol verlaagt progesteron.

3. Laat de juiste waarden testen

Een standaard bloedtest geeft niet altijd het volledige beeld. Vraag specifiek naar progesteron (gemeten op dag 21 van je cyclus), oestradiol, FSH, LH, schildklierhormonen (TSH, FT3, FT4) en vitamine D. Meer hierover lees je in ons artikel: Welke hormoonwaarden moet ik laten testen?.

Het verschil tussen normaal en onvermijdelijk

PMS accepteren als “normaal” is begrijpelijk. Het is wat ons verteld is. Het is wat de vrouwen om ons heen ook doen. Acceptatie kan zelfs een vorm van zelfcompassie zijn, beter dan jezelf de schuld geven voor hoe je je voelt.

Maar er is een verschil tussen accepteren dat je nu zo voelt, en geloven dat het altijd zo moet blijven.

Je lichaam vraagt iets. De klachten die je elke maand ervaart zijn geen karakter, geen zwakte, geen vrouwelijk lot. Het zijn berichten. Berichten kun je leren lezen.

Wil je weten waar te beginnen, of herken je dat je al lang in dit patroon zit en niet weet hoe je eruit komt? Neem dan gerust contact op. Dat is precies waarvoor ik er ben.